Thông tin tuyên truyền

Công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại “Nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam bộ” trên địa bàn tỉnh Bình Dương.

(15:54 | 20/10/2017)

Bình Dương là một tỉnh thuộc khu vực miền Đông Nam Bộ, nằm trong dòng chảy văn hoá của vùng Nam Bộ nên nghệ thuật Đờn ca tài tử ở tỉnh Bình Dương cũng mang đậm nét đặc trưng của nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ. Những thập niên qua, sự phát triển của Đờn ca tài tử Nam bộ đối với tỉnh Bình Dương luôn gắn liền với phát triển kinh tế - Văn hóa xã hội của tỉnh, công tác Bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật Đờn ca tài tử” trên địa bàn tỉnh là việc làm cần thiết trong tình hình mới để góp phần giữ vững danh hiệu “Di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại” mà UNESCO đã công nhận.


tindisan_20_10.jpg

Đến tháng 10/2017, tỉnh có 73 CLB Đờn ca tài tử với hơn 844 thành viên tham gia sinh hoạt thường xuyên. Số lượng các câu lạc bộ Đờn ca tài tử tăng dần hàng năm, cụ thể: năm 2009 có 51 CLB, năm 2010 có 58 CLB, năm 2011 có 60 CLB, năm 2012 có 62 CLB, năm 2013 có 69 CLB, năm 2014 có 71 CLB… Thời gian qua, nhất là từ khi nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ được UNESCO công nhận là Di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại, công tác bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật Đờn ca tài tử đã được lãnh đạo tỉnh quan tâm và chỉ đạo thực hiện. Cụ thể là phê duyệt Đề án “Bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật Đờn ca tài tử tỉnh Bình Dương, giai đoạn 2016 – 2020” tại Quyết định số 1793/QĐ-UBND ngày 12/7/2016 và thành lập Ban Chỉ đạo thực hiện Đề án tại Quyết định số 505/QĐ-UBND ngày 06/3/2017 của Ủy ban nhân dân tỉnh. Đặc biệt, năm 2017 thực hiện Quyết định số 2840/QĐ-BVHTTDL ngày 15/8/2016 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Kế hoạch tổng thể số 70/KH –BTC  ngày 12/10/2016 của Ban Tổ chức Festival (cấp tỉnh) về tổ chức Festival Đờn ca tài tử quốc gia lần thứ II - Bình Dương năm 2017. Festival được tổ chức từ ngày 08/4/2017 đến ngày 12/4/2017 tại tỉnh Bình Dương (tp mới Bình Dương), với những nội dung hoạt động như:

Triển khai nghiên cứu đề tài khoa học cấp tỉnh “Bảo tồn và phát huy bền vững Nghệ thuật Đờn ca tài tử ở Bình Dương”; tổ chức cuộc thi sáng tác lời mới 20 bài bản Tổ nhạc tài tử Nam bộ và ảnh nghệ thuật; Hội thi Nghệ thuật Đờn ca tài tử với chủ đề “Đờn ca tài tử - Di sản đất phương Nam”; triển lãm Mỹ thuật – Nhiếp ảnh với chủ đề “Đờn ca tài tử trong đời sống xã hội Nam bộ”; không gian Đờn ca tài tử và ẩm thực Nam bộ; chương trình Họp mặt, giao lưu “Nghệ nhân ưu tú” trong lĩnh vực Đờn ca tài tử Nam bộ.

Hiện nay các CLB Đờn ca tài tử trên địa bàn tỉnh Bình Dương hoạt động khá sôi nổi và có nề nếp, nhiệt tình tham gia các phong trào hội thi, hội diễn do các cấp, các ngành tổ chức hàng năm và đạt nhiều thành tích cao. Năm 2014 Sở VH,TT&DL thực hiện công tác lập hồ sơ lý lịch nghệ nhân đề nghị xét tặng danh hiệu Nghệ nhân ưu tú trong lĩnh vực di sản văn hoá phi vật thể ở tỉnh Bình Dương lần thứ nhất. Kết quả, có 8 nghệ nhân được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu vinh dự Nhà nước “Nghệ nhân ưu tú”, thuộc loại hình ĐCTT, Cải lương.

 

Nhiều nhân tố mới được phát hiện trong phong trào Đờn ca tài tử của các CLB, được CLB trao dồi kiến thức và trở thành những nghệ nhân giỏi trong “nghề”. Thông qua hoạt động của các CLB, phong trào Đờn ca tài tử trên địa bàn tỉnh luôn được duy trì, giữ vững, tạo được sân chơi bổ ích cho một bộ phận người dân sau những ngày làm việc vất vả và trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu trong đời sống sinh hoạt. Vào từng thời điểm cụ thể, các CLB Đờn ca tài tử của tỉnh còn sáng tác những bài ca tuyên truyền nhằm phục vụ nhiệm vụ chính trị cho huyện, tỉnh như: các bài biểu dương thành tích trong lao động sản xuất của nhân dân lao động; phê phán các thói hư, tật xấu… Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, công tác bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật ĐCTT ở tỉnh Bình Dương còn những khó khăn, hạn chế sau:  

Chưa có cơ chế, chính sách đãi ngộ, khen thưởng cho những nghệ nhân, người có công bảo vệ, phát huy bộ môn Nghệ thuật Đờn ca tài tử. Theo đó, chưa có những định hướng, lộ trình cách làm cụ thể để đẩy mạnh phát triển phong trào Đờn ca tài tử một cách bền vững cũng như chưa có chính sách khuyến khích phát triển các CLB Đờn ca tài tử, nhất là chính sách thu hút tham gia của giới trẻ… Công tác truyền dạy Đờn ca tài tử trong cộng đồng chưa được tổ chức một cách bài bản mà thực tế hình thành một cách tự phát, các thành viên trong CLB tự dạy cho nhau, người biết nhiều dạy người biết ít, người biết ít dạy người chưa biết. Một số “điểm” dạy nhạc Đờn ca tài tử do các nghệ nhân giỏi mở lớp tại nhà, chủ yếu do học trò tìm đến thầy chứ chưa phải là cơ sở truyền dạy Đờn ca tài tử tập trung, chuyên nghiệp do đó số lượng người theo học trên địa bàn tỉnh cũng không nhiều.

Kinh phí hoạt động của các CLB Đờn ca tài tử chưa được hỗ trợ từ nhà nước mà chủ yếu do hội viên tự đóng góp để phục vụ nước uống cho các buổi sinh hoạt định kỳ nên không có kinh phí để trang bị nhạc cụ truyền thống. Vì vậy, hầu hết các CLB Đờn ca tài tử trên địa bàn tỉnh đều thiếu các nhạc cụ truyền thống (đờn kìm, đờn cò, đờn tranh, đờn bầu…) để sinh hoạt, học tập và truyền dạy. Chưa gắn các hoạt động tuyên truyền về công tác bảo tồn, phát huy giá trị nghệ thuật Đờn ca tài tử để phát triển phong trào Đờn ca tài tử với phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” ở cơ sở...

Tiếp tục phát huy kết quả đạt được và khắc phục những mặc khó khăn, hạn chế, để thực hiện có hiệu quả hơn nữa công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại “Nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam bộ” trong thời gian tới. Ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bình Dương đề xuất, kiến nghị một số nội dung sau:

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sớm ban hành Cơ chế, chính sách đãi ngộ đặc thù, khen thưởng cho những nghệ nhân, người có công bảo vệ, phát huy bộ môn Nghệ thuật Đờn ca tài tử. Theo đó, có chính sách hỗ trợ để khuyến khích phát triển các CLB Đờn ca tài tử, nhất là chính sách thu hút tham gia của giới trẻ và những định hướng để đẩy mạnh phát triển phong trào Đờn ca tài tử một cách bền vững; sớm ban hành chiến lược đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nghệ nhân có trình độ chuyên môn chuyên sâu về thực hành, truyền dạy về nghệ thuật Đờn ca tài tử có đủ về số lượng và chất lượng để làm tốt công tác bảo tồn và phát huy giá trị của loạt hình nghệ thuật độc đáo này, đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Các cơ quan truyền thông, thông tin đại chúng, các hội nghề nghiệp, tổ chức thường xuyên và định kỳ các chương trình giới thiệu, quảng bá về Nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ dưới nhiều hình thức… nhằm giáo dục ý thức tiếp cận và mức độ cảm thụ tính nhân văn, tính khoa học của Nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ tới công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ; tăng cường nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả trong Nghệ thuật Đờn ca tài tử như: Hoạt động kiểm kê, sưu tầm, tư liệu hóa, truyền dạy, trình diễn…, thông qua đó để Bảo tồn và phát huy giá trị Nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ; đưa nội dung về Nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ thành một bộ môn đào tạo, bồi dưỡng trong các cơ sở đào tạo của tỉnh./.

                                                                        PHÒNG QLDSVH